Çok kitap okuyup birkaç ay sonra hiçbirini hatırlamadığınızı düşündüğünüz oldu mu? Bu durum oldukça yaygındır ve okuma becerinizle ilgili bir eksiklikten çok, okuduklarınızı kayda geçirmemekle ilgilidir. Küçük ve düzenli bir not alma alışkanlığı, kitapların sizde bıraktığı izi kalıcı hale getirebilir. Üstelik bunun için karmaşık bir yöntem gerekmez. Bu yazıda sade, uygulaması kolay bir okuma defteri yöntemi öneriyoruz.

Neden not almalı?

Not almak, okuduklarınızı yalnızca saklamaz; aynı zamanda düşünmenizi sağlar. Bir cümleyi alıntılamak ya da kendi cümlelerinizle özetlemek, metinle daha aktif bir ilişki kurmanızı gerektirir. Bu da hem anlamayı hem hatırlamayı kolaylaştırır. Ayrıca zaman içinde not defteriniz, okuma zevkinizin ve fikir değişiminizin bir haritasına dönüşür. Okuma alışkanlığı edinmeyi hedefleyenler için notlar, okuma alışkanlığı rehberimizde önerdiğimiz “ilerlemeyi görünür kılma” adımının da güçlü bir aracıdır.

Okurken: işaretle, durma

Okuma akışını sürekli bölmek keyfi azaltır. Bu yüzden okurken çok yazmak yerine yalnızca işaretlemek yeterlidir. Kitabın kenarına küçük bir çizgi çekebilir, sayfa köşesini katlayabilir ya da ayraç gibi kullandığınız bir kâğıt parçasına sayfa numarasını yazabilirsiniz. Eğer kitap size ait değilse, yapışkan not kâğıtları iyi bir seçenektir. Önemli olan, akışı bozmadan sonradan geri dönebileceğiniz izler bırakmaktır.

Bitirince: üç notluk yöntem

Kitabı bitirdiğinizde ya da bir bölümü tamamladığınızda şu üç şeyi yazın:

Bir alıntı: En çok etkilendiğiniz cümle ya da paragraf. Sayfa numarasını da not edin.
İki cümlelik özet: Kitap ya da bölüm ne anlatıyor? Kendi kelimelerinizle yazın.
Bir kişisel yorum: Bu metin size ne düşündürdü, hangi soruyu akla getirdi, beğendiniz mi, neden?

Bu kadarı çoğu zaman yeterlidir. Daha ayrıntılı notlar isteğe bağlıdır.

Kurgu ve kurgu dışı için farklı odaklar

Roman ve hikâye okurken karakterlerin değişimi, kullanılan anlatım biçimi ya da sizi etkileyen bir sahneyi not almak faydalıdır. Deneme, biyografi ya da tarih gibi kurgu dışı kitaplarda ise ana fikirleri, yeni öğrendiğiniz kavramları ve itiraz ettiğiniz noktaları kaydetmek daha yararlı olabilir. Her iki durumda da amaç kitabı baştan yazmak değil, size ait kalan kısmı korumaktır.

Not defterini yaşatmak

Not defterini yalnızca yazıp bırakırsanız işlevi azalır. Bunun için şu pratik alışkanlıkları deneyebilirsiniz:

Ayda bir kez eski notlara göz atın.
Aynı konudaki notları bir araya getirip karşılaştırın.
Beğendiğiniz alıntıları arkadaşlarınızla paylaşın; bir başkasına anlatmak hatırlamayı güçlendirir.
Okumak istediğiniz kitaplar için ayrı bir liste tutun.

Fazla titiz olmayın

Bir okuma defteri, bir ödev değildir. Her kitaba not almak zorunda hissetmek, okuma zevkini azaltabilir. Bazı kitaplar yalnızca keyif için okunur, bu da tamamen yeterlidir. Not almayı sevdiğiniz kitaplara ayırmak, alışkanlığı sürdürülebilir kılar.

Sık sorulan sorular

Kâğıt defter mi, dijital uygulama mı? İkisi de olur. Elle yazmayı sevenler için defter, notlarını kolay aramak isteyenler için dijital uygulama daha uygun olabilir. Önemli olan sürdürülebilirlik.

Kitapların üzerine yazmak doğru mu? Kendi kitabınızsa kenarlara not almak tamamen size kalmış bir tercihtir. Ödünç ya da kütüphane kitaplarına yazmamak, yapışkan not kullanmak daha uygundur.

Çok uzun notlar almalı mıyım? Hayır. Kısa ve öz notlar, uzun ve bir daha okunmayan notlardan genellikle daha faydalıdır.

Adımlar

Okurken işaret koyun: Beğendiğiniz ya da düşündüren bölümleri kâğıt parçası, kalem ya da küçük bir işaretle belirleyin; not alma işini okumadan sonraya bırakın.
Kitabı bitirince üç not yazın: Bir alıntı, iki cümlelik bir özet ve bir kendi yorumunuz yazın. Bu üçlü, kitabı hatırlamanıza yetecek bir çerçeve sağlar.
Notlarınızı tek bir yerde toplayın: Kâğıt defter ya da dijital not uygulaması fark etmez; önemli olan tüm notların bir arada olması.
Düzenli aralıklarla geri dönün: Ayda bir notlarınıza göz atın; hangi kitap sizde iz bıraktı, hangileri unutuldu fark edeceksiniz.

Kitap notu nasıl alınır? Okuduklarınızı kalıcı hâle getirin